Dlaczego orteza to nie proteza ? Czyli słów kilka o zaopatrzeniu ortopedcznym...

Zaopatrzenie ortopedyczne - Ortezy - Protezy - Sprzęt rehabilitacyjny pomocniczy

Pojęcie zaopatrzenie ortopedyczne oznacza całokształt działania ,związanego z uzupełnieniem defektów funkcjonalnych i strukturalnych narządu ruchu za pomocą konstrukcji mechanicznych. Celem stosowania takich konstrukcji jak np: orteza , proteza, wózek inwalidzki może być funkcjonalne uzupełnienie brakującej kończyny ,ułatwienie lub wręcz umożliwienie chodzenia ,odciążenie chorego odcinka ciała np. kręgosłupa ,kolana, stopy czy stawu skokowego , poprawa stabilizacji i funkcji niesprawnej kończyny górnej lub dolnej, zmniejszenie bólu , korekcja zniekształcenia , profilaktyka wad postawy itp.

Jaką funkcję spełnia zaopatrzenie ortopedyczne?

Zasada działania tego sprzętu ortopedycznego w danym przypadku sprowadza się do podparcia masy ciała oraz kontroli siły , zakresu i kierunku ruchów w stawach . Aparaty te, będące w zaraniach dziejów ortopedii i rehabilitacji niemal wyłącznym środkiem dyspozycyjnym w leczeniu urazów układu ruchu , stały się obecnie cenną pomocą w leczeniu i usprawnianiu każdego człowieka oraz alternatywą dla leczenia operacyjnego wielu zaburzeń czynnościowych .

Ze względu na funkcję oraz zastosowanie danych produktów zaopatrzenia ortopedycznego przyjmuję się podział na 3 podstawowe grupy .

1 Ortezy – czyli stabilizatory ortopedyczne i inne konstrukcję typu: aparaty, gorsety ,sznurówki , pasy , szyny , obuwie i wkładki ortopedyczne. Dopasowane do wszystkich części ciała i spełniających określone zadania funkcjonalne i mechaniczne. Służą one poprawie określonej czynności ruchowej oraz odgrywają też ważną rolę profilaktyczną.

2 Protezy to konstrukcje zastępujące amputowaną kończynę .Mają one anatomiczną budowę ,opartą na naturalnym schemacie budowy danej części ciała. Służą one do odtwarzania jak największej ilości czynności ruchowych danej kończyny.

3 Sprzęt pomocniczy ortopedyczno - rehabilitacyjny , ułatwiający poruszanie się lub wykonywanie określonych czynności przez pacjentów z dysfunkcją narządów ruchu . Są to m.in. : kule , laski ,balkoniki, wózki inwalidzkie oraz inne urządzenia zwiększające stopień samodzielności osób z upośledzoną sprawnością ruchową.

Ortotyka czyli zaopatrzenie ortotyczne.

Do grupy tej należą wszelkiego rodzaju ortezy , stabilizatory , gorsety ,sznurówki, pasy ,szyny, tutory, buty i wkładki ortopedyczne. Pełnią one kilka ważnych zadań w procesie leczenia aparatu ruchu:

1 Bierna kontrola ruchów w stawach – stabilizacja i korekcja.

2 Podparcie ciała i odciążenie określonych struktur anatomicznych .

W przedstawionym porządku dokonamy krótkiego opisu stosowanych przedmiotów ortopedycznych , zwracając uwagę na ich stronę funkcjonalną .Wygląd zewnętrzny zmienia się wraz z wprowadzaniem nowych materiałów i rozwoju technologii .Zmiany te dotyczą głównie masy ortezy,komfortu użytkowania ,funkcjonalności oraz estetyki wykonania.

Orteza to bierna kontrola ruchów w stawach.

Kontrola ta polega na wyłączeniu ruchów lub ograniczeniu ich w wybranym zakresie . Jej celem może być ochrona struktur szkieletu i aparatu ruchowego (mięśnie ,stawy) w przebiegu leczenia zmian zapalnych , pourazowych , profilaktyki zwyrodnień i zniekształceń, w wyniku porażenia jednej z grup antagonistów  (np. opadająca stopa) oraz poprawa czynności podporowej , a także ruchowej . Przy tak różnorodnym przeznaczeniu ortez kontrolujących ruchy w stawach tradycyjny ich podział na stabilizujące i unieruchamiające traci swe uzasadnienie. Traci je tym bardziej , że często stabilizacja lub usztywnienie, są jedynie odcinkowymi efektami działania w ortezach i stabilizatorach poprawiających czynność ruchową. Efektem odcinkowym np. kołyskowej sztywnej podeszwy koturnowej w butach pooperacyjnych stosowanych w przypadku zmian zwyrodnieniowych w stawie śródstopno - paliczkowym jest zniesienie ruchu. Celem jednak tego typu obuwia ortopedycznego jest ułatwienie bezbolesnego przetaczania się stopy w fazie podparcia, a więc zwiększenie funkcjonalności chodu. Podobnie stabilizacja stawu nadgarstkowego w przypadku porażenia mięśni prostowników po uszkodzeniu nerwu promieniowego , mimo lokalnego ograniczenia ruchu , stwarza warunki do pełnego wykorzystania zachowanych mięśni zginaczy i tym samym poprawia jej sprawności i funkcję chwytną .Innymi słowy dzięki stworzeniu biernej kontroli ruchów w stawie nadgarstkowym – orteza ułatwia czynną kontrolę funkcji chwytu ręki tak potrzebnego do życia codziennego.

Możliwości ortotycznej kontroli ruchów w poszczególnych stawach związane są w dużym stopniu z lokalnymi warunkami anatomicznymi . Wyłączenie ruchów w jednym ze stawów kończyny za pomocą odpowiedniego typu szyny ,tutoru czy aparatu ortopedycznego nie przedstawia na ogół większych trudności . Konieczne jest tu jednak odpowiednie dopasowane konstrukcji , warunkujące efektywne przenoszenie odpowiednio rozłożonych sił na powierzchnię ciała . Na przykład ortotyczna kontrola ruchów kręgosłupa jest zadaniem dość trudnym . Duża ilość drobnych połączeń stawowych tworzących całość funkcjonalną , brak dogodnych punktów oparcia dla konstrukcji ortotycznej wpływają na ograniczenia efektywności kontroli w różnych odcinkach kręgosłupa.

Co to są kołnierze szyjne?

Do czego służy gorset ortopedyczny kręgosłupa?